Pożegnanie Twierdzy to próba nowego ujęcia biografii duchowej straconego pokolenia. Powieść przynosi obraz dojrzewania głównego bohatera najpierw jego dzieciństwa, spędzonego w egzotycznej scenerii twierdzy kresowej, pierwszych wtajemniczeń, pokus i oczarowań, a następnie młodości przypadającej na
„Broń”, wydana w 1949 r., jest opowieścią o zdobywaniu broni dla partyzanckiego ugrupowania. Towarzyszą temu skomplikowane perypetie. Różne ideowo konspiracyjne formacje pragną nabyć od chciwego i nieufnego chłopa składzik karabinów, granatów, amunicji przemyślnie przezeń skryty w obejściu
Utwory zebrane w tym tomie łączy temat wojny. Opowiadania za zbioru "Śmiertelni bohaterowie" powstały podczas wojny lub nazajutrz po jej zakończeniu. "Broń", a zwłaszcza "Ranny w lesie" pisane były już z większego oddalenia, ale i w tych powieściach wojna, a właściwie człowiek wtrącony w wojnę,
(...) Między tymi dwoma perspektywami, z których jedna jest perspektywą pogodzenia się, „pozytywnej” współpracy, a druga perspektywą walki, „romantycznego” nieprzejednania, rozgrywa się dramat Piotra, który porzucił powstanie, ale nie może i nie chce się udomowić. Nosi w sobie stale dwa ciernie,
Gdybym miał w najbanalniejszy sposób streścić główny problem tak fascynująco złożonej książki, jak ta, która dzisiaj omawiam, rzecz sprowadziłaby się do prostego – ale tylko pozornie – pytania: jak oddać rzeczywistość w literaturze? Sama powieść wychodzi od dość literackiej sytuacji. Pisarz
